کروئیدرمیا (Choroideremia)

توصیف بیماری:

کروئیدرمیا (Choroideremia) نوعی اختلال پیش رونده بینایی است که عمدتا مردان را تحت تأثیر قرار می دهد. نخستین علائم این بیماری معمولا اختلال دید در شب (night blindness) است که می تواند در اوایل کودکی ایجاد شود. این اختلال با محدودیت پیش رونده میدان دید (دید تونلی-tunnel vision) و با کاهش توانایی دیدن جزئیات (visual acuity) ادامه می یابد. این اختلالات بینایی بدلیل از بین رفتن پیشرونده سلول ها (آتروفی-atrophy) در بافت اختصاصی حساس به نور در پشت چشم (شبکیه-retina) و شبکه عروق خونی نزدیک به آن (مشیمیه-choroid) قرار دارد، ایجاد می شود.

گذشت زمان باعث وخامت اختلالات بینایی در کروئیدرمیا می شود، ولی سیر پیشرفت بیماری در میان مبتلایان متفاوت است. با این حال، تمام مبتلایان دچار نابینایی می شوند که زمان ایجاد آن به طور شایع تری در اواخر بزرگسالی است.

ساختار چشم انسان
ساختار چشم انسان

شیوع:

شیوع کروئیدرمیا، 1 در 50000 تا 1 در 100000 نفر تخمین زده می شود. با این حال، احتمال عدم تشخیص این اختلال به علت شباهت با سایر مشکلات چشم وجود دارد. تصور می شود تقریبا 4 درصد کل نابینایی ها در اثر کروئیدرمیا ایجاد می شود.

تغییرات ژنتیکی:

جهش در ژن CHM باعث ایجاد کروئیدرمیا می شود. این ژن دستور ساخت پروتئینی به نام Rab escort protein-1) و یا REP-1 را صادر می کند. REP-1 به عنوان یک پروتئین همراه، به مولکول هایی به نام پروتئین Rab در سلول متصل می شود و آنها را به غشاء اندامک های مختلف سلولی (organelles) هدایت می کند. پروتئین های Rab، در حرکت پروتئین ها و اندامک های داخل سلول دخالت دارند (intracellular trafficking). جهش در ژن CHM منجر به عدم تولید پروتئین REP-1، یا تولید پروتئین فاقد عملکرد صحیح می شود. فقدان و یا کمبود REP-1 کاربردی، مانع از رسیدن و اتصال پروتئین های Rab به غشای اندامک ها می شود. بدون کمک پروتئین های Rab در نقل و انتقال درون سلولی، سلول ها پیش از بلوغ می میرند.

اندامک های درون سلولی
اندامک های درون سلولی

پروتئین REP-1 همانند پروتئین REP-2، در سراسر بدن بیان و فعال (expressed) می شود. تحقیقات نشان می دهد که وقتی REP-1 غایب یا غیرفعال است، REP-2 می تواند وظیفه همراهی با پروتئین ها را در بسیاری از بافت های بدن انجام دهد. اما مقدار بسیار کمی از پروتئین REP-2 در شبکیه وجود دارد و در نتیجه نمی تواند فقدان REP-1 را در این بافت جبران کند. نبود عملکرد REP-1 و متعاقب آن عدم جایگزینی پروتئین Rab در سلول های شبکیه چشم، باعث از بین رفتن پیشرونده بینایی می گردد که مشخصه بیماری کروئیدرمیا است.

ژن ها:

CHM

الگوی وراثتی:

کروئیدرمیا دارای الگوی وراثتی وابسته به ایکس مغلوب است. ژن CHM روی کروموزوم ایکس، یکی از دو کروموزوم جنسی قرار دارد. در مردان (که فقط دارای یک کروموزوم ایکس هستند)، یک نسخه از ژن تغییر یافته در هر سلول برای ایجاد بیماری کافی است، اما برای ایجاد اختلال در زنان (که دارای دو کروموزوم ایکس هستند) جهش باید در هر دو نسخه ژن ایجاد شود. میزان شیوع اختلالات وابسته به ایکس مغلوب در مردان بسیار بیشتر از زنان است. عدم توانایی پدران در انتقال صفات وابسته به ایکس به فرزندان پسر خود، ویژگی این الگوی وراثتی است.
در وراثت وابسته به ایکس مغلوب، یک زن با یک نسخه جهش یافته از ژن در هر سلول، ناقل (carrier) نامیده می شود که میتواند ژن تغییریافته را منتقل کند، اما معمولا علائم و نشانه های بیماری در آن ایجاد نمی شود. ممکن است در زنانی که دارای یک جهش در ژن CHM هستند، سلول ها در بخش کوچکی از شبکیه از بین بروند که این اختلال با آزمایش قابل تشخیص است. این تغییرات می تواند با گذشت زمان باعث اختلال در بینایی فرد شود.

نام های دیگر بیماری:

choroidal sclerosis
progressive tapetochoroidal dystrophy
TCD

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*