سندروم استورج- وبر (Sturge-Weber syndrome)

توصیف بیماری:

سندروم استورج- وبر (Sturge-Weber syndrome)، اختلالی است که رشد برخی رگهای خونی را تحت تاثیر قرار می دهد و باعث ناهنجاریهایی در مغز، پوست و چشم ها در بدو تولد می گردد. سندرم استورج- وبر دارای سه ویژگی اصلی است: یک لکه مادرزادی قرمز یا صورتی رنگ به نام لکه شراب بندر (port-wine birthmark)، یک ناهنجاری مغزی به نام لپتومننژیال آنژیوما (leptomeningeal angioma)، و افزایش فشار داخل چشم (گلوکوم-glaucoma). شدت این علائم در مبتلایان متفاوت است و تمام آن ها در همه افراد مبتلا مشاهده نمی شود.

لکه شراب بندر (port-wine stain)
لکه شراب بندر (port-wine stain)

بیشتر افراد مبتلا به سندروم استورج- وبر با لکه مادرزادی شراب بندر متولد می شوند. این نوع خال مادرزادی، توسط گشاد شدن (dilatation) عروق خونی کوچک (مویرگ ها-capillaries) در نزدیکی سطح پوست ایجاد می شود. لکه شراب بندر معمولا در ابتدا صاف و به رنگ های متفاوت از صورتی کمرنگ تا بنفش پررنگ است. این لکه در افراد مبتلا به سندرم استورج- وبر، در صورت و معمولا روی پیشانی، شقیقه یا پلک ها مشاهده می شود و معمولا تنها در یک طرف صورت ایجاد می شود، هرچند امکان ایجاد آن در دو طرف هم وجود دارد. علاوه بر این، امکان تیره و ضخیم شدن پوست در نواحی این لکه ها وجود دارد.
معمولا در سندروم استورج- وبر، تشکیل غیر طبیعی و رشد رگ های خونی در دو لایه نازک بافت پوشاننده مغز و نخاع وجود دارد. این اختلال، که لپتومننژیال آنژیوما (leptomeningeal angioma) نامیده می شود، می تواند جریان خون در مغز را مختل کرده و منجر به از بین رفتن بافت مغزی (آتروفی-atrophy) و رسوب کلسیم (calcification) در مغز شود. کاهش جریان خون ناشی از لپتومننژیال آنژیوما، می تواند در افراد مبتلا به سندروم استورج- وبر، سبب حملات شبیه سکته مغزی گردد. این حملات اغلب شامل ضعف عضلانی موقت در یک طرف بدن (همی پارزی-hemiparesis)، اختلالات بینایی، تشنج و سردردهای میگرنی، هستند. در افراد مبتلا آغاز این حملات معمولا از سن 2 سالگی است. تشنج ها معمولا تنها یک طرف مغز را تحت تاثیر قرار می دهند (تشنج های کانونی-focal seizures) که ممكن است در طی آن، لکه های شراب بندر پر رنگ تر شده و افراد هوشیاری خود را از دست دهند. افراد مبتلا به سندرم استورج- وبر، دارای سطوح مختلف عملکرد شناختی (cognitive function)، از هوش طبیعی تا ناتوانی ذهنی هستند. در بعضی از مبتلایان اختلالات یادگیری و تمرکزی مانند اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی (ADHD) مشاهده می شود.

در افراد مبتلا به سندرم استورج- وبر، گلوکوم (glaucoma-افزایش فشار داخل چشم)، معمولا در شیرخوارگی یا اوایل نوجوانی پیشرفت می کند و می تواند باعث اختلال در بینایی شود. در برخی شیرخوارگان مبتلا، افزایش بیش از حد فشار می تواند باعث بزرگ و برجسته شدن کره چشم (بوفتالموس-buphthalmos) گردد. همچنین ممکن است افراد مبتلا به سندرم استورج- وبر دارای عروق خونی درهم پیچیده و غیرطبیعی به نام همانژیوما (hemangiomas) در قسمت های مختلف چشم باشند. هنگامی که این عروق خونی غیرطبیعی در شبکه عروق خونی پشت چشم (مشیمیه-choroid) گسترش می یابند، همانژیوم کوروئیدی منتشر (diffuse choroidal hemangioma) نامیده می شود که در حدود یک سوم مبتلایان به این سندرم رخ می دهد. همانژیوم کوروئیدی منتشر می تواند باعث اختلال در بینایی شود. به طور معمول ناهنجاری های چشم، در همان سمت سر که لکه شراب بندر وجود دارد، ایجاد می شود.

بوفتالموس-buphthalmos
بوفتالموس-buphthalmos

شیوع:

میزان شیوع سندرم استورج- وبر، 1 در 20.000 تا 50.000 نفر تخمین زده می شود.

تغییرات ژنتیکی:

سندرم استورج- وبر، به علت جهش در ژن GNAQ ایجاد می شود. این ژن دستور ساخت پروتئینی به نام guanine nucleotide-binding protein G(q) subunit alpha (Gαq) را فراهم می کند. پروتئین Gαq جزیی از یک گروه از پروتئین ها (کمپلکس- complex) است که مسیرهای سیگنالینگ را برای کمک به کنترل رشد و عملکرد رگ های خونی تنظیم می کند.
جهش ژن GNAQ که سبب ایجاد سندرم استورج- وبر می شود، پروتئینی با عملکرد مختل تولید می کند. در نتیجه پروتئین Gαq تغییر یافته، نمیتواند نقش خود را در تنظیم مسیرهای سیگنالینگ ایفا کند و موجب افزایش غیرعادی سیگنال می شود. افزایش سیگنالینگ احتمالا در تنظیم رشد رگ های خونی اختلال ایجاد می کند و باعث تشکیل بیش از حد عروق قبل از تولد در افراد مبتلا به سندرم استورج- وبر می شود.

ژن ها:

GNAQ

الگوی وراثتی:

سندرم استورج- وبر، ارثی نیست. جهشی که این اختلال را ایجاد می کند، سوماتیک (somatic) است و پس از تشکیل تخم به وجود می آید. به نظر می رسد در سندرم استورج- وبر، جهش در یک سلول در مراحل اولیه رشد قبل از تولد رخ می دهد. همانطور که این سلول رشد و تقسیم می شود، سلول های حاصل شده از آن، به ویژه سلول های خاصی در مغز، چشم ها و پوست که در تشکیل رگ های خونی نقش دارند، حامل جهش می باشند؛ در حالی که سایر سلول های بدن فاقد این جهش هستند. این وضعیت موزائیسم (mosaicism) نامیده می شود. ماهیت موزائیسم جهش ها توضیح دهنده این است که چرا رشد عروق خونی خونی غیرطبیعی در برخی قسمت های بدن رخ می دهد، اما سایر قسمت ها سالم هستند.

موزاییسم-mosaicism
موزاییسم-mosaicism

نام های دیگر بیماری:

angiomatosis aculoorbital-thalamic syndrome
encephalofacial hemangiomatosis
encephalofacial hemangiomatosis syndrome
meningo-oculo-facial angiomatosis
meningofacial angiomatosis-cerebral calcification syndrome
neuroretinoangiomatosis
phakomatosis, Sturge-Weber
Sturge-Weber-Dimitri syndrome
Sturge-Weber-Krabbe syndrome
SWS

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*