Autoimmune polyendocrinopathy-candidiasis-ectodermal dystrophy

توصیف بیماری

پلی اندوکرینوپاتی اتوایمیون، کاندیدیازیس و دیستروفی اکتودرمال (Autoimmune polyendocrinopathy-candidiasis-ectodermal dystrophy) یا APECED یک بیماری ارثی می باشد که بسیاری از ارگان های بدن را درگیر می کند. APECED یکی از بیماری های خودایمنی می باشد که زمانی ایجاد می شوند که سیستم ایمنی دچار اختلال شده و به اشتباه به بافت ها و ارگان های خود بدن حمله می کند.

در اغلب موارد علائم و نشانه های APECED در دوران کودکی و نوجوانی آغاز می شود. این بیماری معمولا شامل سه ویژگی مشخص می باشد: کاندیدیازیس جلدی مخاطی مزمن (chronic mucocutaneous candidiasis) یا CMC، هیپوپاراتیروئیدی و نارسایی غده آدرنال. افراد مبتلا به طور معمول حداقل دارای 2 مورد از این مشخصات می باشند و بسیاری از مبتلایان هر سه علامت را دارا می باشند.

CMC به معنی استعداد ایجاد عفونت در اثر نوعی قارچ به نام کاندیدا (candida) در پوست، ناخن ها و لایه مخاطی پوشاننده حفره های بدن می باشد. عفونت هایی که معمولا با عنوان عفونت های قارچی شناخته می شوند، مزمن می باشند، به این معنی که تکرار می شوند و می توانند مدت زیادی طول بکشند. CMC معمولا اولین علامت از سه مشخصه APECED می باشد که در افراد مبتلا به این بیماری ظاهر می شود. تقریبا تمام افراد مبتلا، به عفونت حفره دهانی که با نام برفک (thrush) شناخته می شود، مبتلا می شوند. عفونت لوله انتقال دهنده غذا از دهان به معده (مری) نیز معمولا شایع می باشد، در حالیکه پوست و ناخن ها کمتر مبتلا می شوند.

برفک دهانی ناشی از عفونت با کاندیدا در مخاط پوشاننده دهان

در زنان، عفونت های واژینال به کرات اتفاق می افتند. سایر مشخصات APECED در اثر حمله سیستم ایمنی بدن به شبکه غدد تولید کننده هورمون یا سیستم اندوکرین ایجاد می شود. دومین ویژگی مشخص این بیماری هیپوپاراتیروئیدی یا اختلال عملکرد غدد پاراتیروئید می باشد. این غدد هورمونی ترشح می کنند که مصرف کلسیم و فسفر بدن را تنظیم می کند. آسیب به غدد پاراتیروئید، منجر به کاهش تولید هورمون پاراتیروئید (هیپوپاراتیروئیدی) می شود. هیپوپاراتیروئیدی منجر به بروز احساس مورمور شدن در لب ها و انگشتان دست و پا، گرفتگی عضلانی، درد و احساس خستگی می شود.

غدد پاراتیروئید به صورت چهار غده کوچک در قسمت پشتی غده تیروئید قرار گرفته اند

آسیب به غدد کوچک تولید کننده هورمون در بالای کلیه ها یا غدد آدرنال منجر به بروز سومین ویژگی مشخص APECED با عنوان نارسایی غده آدرنال یا سندرم آدیسون (Addison syndrome) می گردد. کاهش تولید هورمون توسط غدد آدرنال منجر به بروز علائمی شامل خستگی، ضعف عضلانی، کاهش اشتها، کاهش وزن، کاهش فشار خون و تغییر در رنگ پوست می گردد.

غدد آدرنال در قسمت بالایی کلیه ها قرار گرفته اند

سایر مشکلات اندوکرین که می تواند در APECED ایجاد شود شامل دیابت تیپ I ، ناشی از اختلال در تولید هورمون انسولین، کاهش تولید هورمون رشد منجر به بروز کوتاه قدی، مشکلات درگیر کننده اعضای دستگاه تناسلی داخلی (بیضه ها و تخمدان ها) که می تواند منجر به نازایی گردد و اختلال عملکرد غده تیروئید ( بافت پروانه ای شکل در پایین گردن) که می تواند منجر به بسیاری از علائم از جمله اضافه وزن و خستگی گردد، می باشد.

مشکلات خودایمنی درگیر کننده بافت های غیر اندوکرین می تواند منجر به تنوعی از علائم و نشانه ها در بیماران مبتلا به APECED گردد. این علائم در جمعیت شمال آمریکا نسبت به جمعیت اروپایی بیشتر اتفاق می افتد. بثورات پوستی شبیه کندوی عسل با عنوان بثورات کهیری شایع بوده و معمولا در نوزادی و اوایل کودکی اتفاق می افتند. سایر علائم و نشانه های زود رس می تواند شامل مینای نازک دندان ها (enamel hypoplasia) و اسهال یا یبوست مزمن در ارتباط با اختلال در جذب مواد غذایی از غذا باشد. سایر علائمی که می تواند در افراد مبتلا به APECED ایجاد شود و در صورت عدم درمان منجر به آسیب های بافتی ماندگار می گردد شامل التهاب معده (gastritis)، التهاب کبد (hepatitis)، التهاب ریه (pneumonitis)، خشکی دهان و چشم ها (Sjogren-like syndrome)، التهاب چشم ها (keratitis)، مشکلات کلیوی (nephritis)، کمبود ویتامین B12، ریزش مو (alopecia)، از دست رفتن رنگ پوست به صورت تکه ای (vitiligo)، بالا رفتن فشار خون (hypertension)  و اندازه کوچک یا فقدان طحال (asplenia) می باشد.

شیوع

در اغلب جمعیت هایی که مورد مطالعه قرار گرفته اند (که اغلب در اروپا بوده اند)، APECED در حدود 1 نفر از هر 90.000 الی 200.000 نفر اتفاق می افتد. این بیماری در جمعیت های خاصی با فراوانی بیشتر اتفاق می افتد؛ این بیماری در جمعیت ایرانی، یهودی، اهالی جزیره ساردنی و فنلاندی ها شیوعی در حدود 1 نفر از هر 9.000 الی 25.000 دارد.

تغییرات ژنتیکی

جهش های ژن AIRE بیماری APECED را ایجاد می کنند. ژن AIRE دستورالعمل ساخت پروتئینی به نام تنظیم کننده خود ایمنی (autoimmune regulator) را فراهم می کند. همانطور که از نام آن مشخص می باشد، این پروتئین نقش اساسی در تنظیم جنبه های خاصی از عملکرد سیستم ایمنی بازی می کند. به طور خاص این پروتئین به بدن در افتراق پروتئین های خود بدن از سلول های متعلق به عوامل مهاجم بیگانه (مانند باکتری ها، ویروس ها و قارچ ها) کمک می کند. برای حفظ سلامتی، این افتراق حیاتی می باشد. سیستم ایمنی فرد باید بتواند عوامل مهاجم بالقوه آسیب رسان را شناسایی و تخریب نماید و از تخریب بافت های طبیعی بدن خودداری نماید.

جهش های ژن AIRE عملکرد پروتئین تنظیم کننده خودایمنی را کاهش داده یا از بین می برند. بدون عملکرد کافی این پروتئین، توانایی سیستم ایمنی برای افتراق بین پروتئین های بدن و عوامل مهاجم بیگانه دچار اختلال می شود و این می تواند به ارگان های خود بدن آسیب برساند. این واکنش که با عنوان خودایمنی شناخته می شود، منجر به التهاب شده و می تواند به سلول ها و بافت های سالم آسیب برساند. خود ایمنی به غدد آدرنال، غدد پاراتیروئید و سایر ارگان هایی که بسیاری از مشخصات اصلی APECED را توجیه می کند، آسیب می رساند.

مطالعات پیشنهاد می کنند که جهش های ژن AIRE همچنین منجر به تولید مواد ایمنی به نام آنتی بادی ها می شوند که به اشتباه به پروتئین های دخیل در یک پروسه ایمنی به نام مسیر IL-17 حمله می کنند. این مسیر در دفاع از بدن در برابر کاندیدا موثر می باشد. این مسیر به پروتئین های تخصصی به نام سیتوکین های IL-17 برای پیام رسانی، ایجاد التهاب، ارسال سیتوکین های اضافی و سلول های سفید خون برای مبارزه با عوامل مهاجم بیگانه و شروع ترمیم بافتی وابسته می باشد. علاوه بر این، مسیر IL-17 منجر به افزایش تولید قطعات  پروتئین های ایمنی خاصی به نام پپتیدها می شود که رشد کاندیدا را بر روی سطح مخاط دهان کنترل می کند. تصور می شود جهش های ژن AIRE با ایجاد آسیب به سیتوکین های IL-17 و اختلال در عملکرد مسیر IL-17 منجر به بروز CMC در افراد مبتلا به APECED می گردد.

دانشمندان معتقدند که تفاوت بین جهش های خاص ژن AIRE و همچنین تنوع در سایر ژن های شناخته شده، می تواند توضیح دهد که چرا علائم و نشانه های APECED می تواند در بین افراد مبتلا و جمعیت ها متغیر باشد.

ژن ها

AIRE

الگوی وراثتی

این بیماری با الگوی وراثت اتوزومال مغلوب به ارث می رسد، به این معنی که هر دو نسخه ژن در هر سلول دارای جهش می باشند. والدین فرد مبتلا به یک بیماری اتوزومال مغلوب هر یک ناقل یک نسخه جهش یافته از ژن می باشند، اما آنها به طور معمول علائم و نشانه های بیماری را بروز نمی دهند.

الگوی وراثت اتوزومال مغلوب

در موارد نادر، افراد دارای یک نسخه جهش یافته خاص از ژن AIRE در هر سلول، برخی از خصوصیت های APECED مانند CMC، هیپوپاراتیروئیدی و کمبود ویتامین B12 را بروز می دهند اما الگوی کامل علائم و نشانه ها که به طور معمول مشخصات APECED را تشکیل می دهند، ندارند. این افراد معمولا یک والد با الگوی ابتلای مشابه دارند.

نام های دیگر بیماری

AIRE deficiency

APECED

APS type 1

APS1

autoimmune polyendocrinopathy syndrome type 1

autoimmune polyendocrinopathy with candidiasis and ectodermal dystrophy

autoimmune polyglandular syndrome, type 1

PGA I

polyglandular autoimmune syndrome, type 1

polyglandular type I autoimmune syndrome

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*