سندرم عدم حساسیت به آندروژن (Androgen insensitivity syndrome)

توصیف بیماری:

سندرم عدم حساسیت به آندروژن (Androgen insensitivity syndrome) اختلالی است که رشد جنسی را قبل از تولد و در دوران بلوغ تحت تاثیر قرار می دهد. افراد مبتلا با دارا بودن یک کروموزوم X و یک کروموزوم Y در هر سلول، از نظر ژنتیکی مرد هستند. به دلیل عدم پاسخگویی بدن این افراد به برخی از هورمون جنسی مردانه (آندروژن ها- androgens)، ممکن است این افراد عمدتا دارای خصوصیات ظاهری جنسی زنانه (female external sex characteristics) باشند و یا علائم رشد جنسی هر دو جنس زن و مرد را ایجاد کنند.
در صورت عدم توانایی بدن در استفاده از آندروژن ، سندرم عدم حساسیت کامل به آندروژن (Complete androgen insensitivity syndrome) ایجاد می شود. افراد مبتلا به این شکل از اختلال، دارای ویژگی های جنسی خارجی زنانه هستند، اما فاقد رحم بوده و به همین دلیل قاعدگی و توانایی باردار شدن ندارند (نابارور-infertile).‌ معمولا این افراد به عنوان زن شناخته می شوند و هویت زنانه دارند. افراد مبتلا، دارای اندام های جنس داخلی مردانه (بیضه-testes) هستند. بیضه ها در این افراد نزول نیافته است و به طور غیر طبیعی در لگن یا شکم قرار دارند. در صورت خارج نشدن بیضه ها به وسیله جراحی، خطر کمی برای سرطانی شدن آن ها در مراحل بعدی زندگی وجود دارد. همچنین مبتلایان به سندرم عدم حساسیت کامل به آندروژن، فاقد یا دارای موهای کم پشت در ناحیه اندام تناسلی و زیر بغل می باشند.
در صورت حساسیت جزئی بافت های بدن به اثرات آندروژن، اشکال ناقص و خفیف سندرم عدم حساسیت به آندروژن (The partial and mild forms of androgen insensitivity syndrome) ایجاد می شود. اندام تناسلی (genitalia) در افراد مبتلا به این اختلال (که سندرم Reifenstein نیز نامیده می شود) می تواند زنانه، دارای خصوصیات زنانه و مردانه و یا مردانه باشد. همچنین ممکن است این افراد به عنوان مرد و یا زن شناخته شوند و یا ممکن است هویت جنسی مردانه یا زنانه داشته باشند. مبتلایان به عدم حساسیت خفیف به آندروژن  با ویژگی های جنسی مردانه متولد می شوند، اما اغلب نابارور هستند و در دوران بلوغ دچار رشد و افزایش سایز سینه می شوند.

شیوع:

از هر 100.000، 2 الی 5 نفر به سندرم عدم حساسیت کامل به آندروژن مبتلا می باشند که این افراد از نظر ژنتیکی مرد هستند. تصور می شود میزان شیوع عدم حساسیت جزئی به آندروژن، حداقل به اندازه میزان شیوع شکل کامل این اختلال باشد. عدم حساسیت خفیف به آندروژن، بسیار نادر می باشد.

تغییرات ژنتیکی:

جهش در ژن AR باعث ایجاد سندرم عدم حساسیت به آندروژن می شود. این ژن دستور ساخت پروتئینی به نام گیرنده آندروژن (androgen receptor) را صادر می کند. گیرنده های آندروژن، به سلول ها امکان پاسخگویی به آندروژن ها (مانند تستوسترون- testosterone)، هورمون‌های کنترل کننده رشد جنسی مردانه را می دهند. علاوه بر این، در مردان و زنان، آندروژن ها و گیرنده های آندروژنی نقش های مهم دیگری مانند تنظیم رشد مو و میل جنسی ایفا می کنند. جهش در ژن AR مانع عملکرد صحیح گیرنده های آندروژن و در نتیجه کاهش یا عدم پاسخگویی سلول ها به آندروژن می شود. با توجه به میزان عدم حساسیت به آندروژن، خصوصیات جنسی فرد مبتلا ممکن است از کاملا زنانه تا کاملا مردانه متفاوت باشد.

ژن ها:

AR

الگوی وراثتی:

سندرم عدم حساسیت به آندروژن دارای الگوی وراثتی وابسته به ایکس مغلوب است. یک اختلال زمانی وابسته به ایکس در نظر گرفته می شود که جهش عامل بیماری، روی کروموزوم ایکس یکی از دو کروموزوم جنسی در هر سلول قرار دارد. از نظر ژنتیکی در مردان (که فقط دارای یک کروموزوم x هستند)، یک نسخه از ژن تغییر یافته در هر سلول برای ایجاد بیماری کافی است، اما از نظر ژنتیکی در زنان (که دارای دو کروموزوم x هستند)، برای ایجاد بیماری جهش باید در دو نسخه ژن ایجاد شود. میزان شیوع اختلالات وابسته به ایکس در مردان بسیار بیشتر از زنان است.
حدود دو سوم از تمام موارد سندرم عدم حساسیت به آندروژن، از مادران دارای یک نسخه جهش یافته ژن AR در یکی از دو کروموزوم X ، به فرزندان ارث می رسد. موارد باقی مانده در اثر جهش جدید در سلول های تخم مادر (mother’s egg cell) است که می تواند قبل از تشکیل یا در طی مراحل اولیه رشد جنین رخ دهد.

نام های دیگر بیماری:

AIS
androgen receptor deficiency
androgen resistance syndrome
AR deficiency
DHTR deficiency
dihydrotestosterone receptor deficiency

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*