سندروم کالمن (Kallmann syndrome)

توصیف بیماری:

سندروم کالمن (Kallmann syndrome)، اختلالی است که با تاخیر و یا عدم بلوغ و اختلال در حس بویایی ایجاد می شود.
این سندروم نوعی هیپوگنادیسم هیپوگنادوتروپیک (hypogonadotropic hypogonadism) است که این اختلال در اثر کمبود تولید هورمون های خاص کنترل کننده رشد و تکامل جنسی، ایجاد می شود. به طور طبیعی این هورمون ها در بخشی از مغز به نام هیپوتالاموس (the hypothalamus)، تولید می شوند. اغلب مردانی که با هیپوگنادیسم هیپوگنادوتروپیک متولد می شوند، دارای آلت تناسلی با اندازه غیرطبیعی کوچک (micropenis) و بیضه های نزول نیافته (cryptorchidism) هستند. در دوران بلوغ بیشتر مبتلایان، علائم ثانویه جنسی (secondary sex characteristics) مانند رشد موهای صورت و بم و کلفت شدن صدا در مردان، آغاز عادت ماهانه (menstruation) و رشد پستان ها در زنان و همچنین رشد سریع (growth spurt) در هر دو جنس انجام نمی شود. در صورت عدم درمان، بیشتر زنان و مردان مبتلا، نابارور (infertile) خواهند بود.

سندروم کالمن باعث کاهش (hyposmia) و یا از بین رفتن کامل (anosmia) حس بویایی می شود. این ویژگی، سندروم کالمن را از سایر اختلالات هیپوگنادیسم هیپوگنادوتروپیک که بویایی را تحت تاثیر قرار نمی دهند، متمایز می کند. بسیاری از مبتلایان به این سندروم از اختلال در حس بویایی خود آگاه نیستند و تنها با انجام آزمایش به آن پی می برند.
سندروم کالمن می تواند دارای علائم متنوع دیگری نیز باشد مانند: عدم رشد یکی از کلیه ها (unilateral renal agenesis)، ناهنجاری های استخوانی در انگشتان دست و پا، شکاف لب همراه و یا بدون شکاف کام (cleft palate)، حرکت غیرطبیعی چشم ها، ناشنوایی و اختلالات رشد دندان ها. بعضی از مبتلایان دچار اختلالی به نام bimanual synkinesis می شوند که در اثر آن حرکات یک دست به صورت آینه ای توسط دست دیگر انجام می شود. bimanual synkinesis می تواند انجام کارهایی که به حرکت جداگانه دست ها نیاز است مانند نواختن یک آلت موسیقی، را دچار اختلال کند.

شیوع:

سندروم کالمن در مردان شایع تر از زنان است و میزان شیوع آن در مردان تقریبا از هر 30.000، 1 نفر و در زنان از هر 120.000، 1 زن است.

تغییرات ژنتیکی:

تغییر در بیش از 20 ژن با سندروم کالمن مرتبط است. جهش در ژن های ANOS1, CHD7, FGF8, FGFR1, PROK2 و یا PROKR2 از شایع ترین علل ایجاد این اختلال می باشند. در بعضی موارد افراد مبتلا دارای جهش در بیش از یکی از این ژن ها هستند. علاوه بر این، محققین جهش در ژن های دیگری را نیز شناسایی کرده اند که ممکن است با پیشرفت سندروم کالمن مرتبط باشند، اما احتمالا به تنهایی قادر به ایجاد این سندروم نیستند.
ژن های مرتبط با سندروم کالمن قبل از تولد، در رشد مناطق خاصی از مغز نقش دارند. اگرچه برخی از عملکردهای خاص این ژن ها نامشخص است، به نظر می رسد این ژن ها در تشکیل و حرکت (migration) یک گروه از سلول های عصبی که برای پردازش حس بویایی تخصص یافته اند (olfactory neurons)، نقش دارند. این سلول های عصبی، در بینی درحال رشد ایجاد شده و سپس با یکدیگر به بخش جلویی مغز به نام پیاز بویایی (olfactory bulb) مهاجرت می کنند. پیاز بو برای درک بوها و رایحه ها ضروری می باشد. علاوه بر این، بر اساس تحقیقات پیشنهاد می شود ژن های مرتبط با سندروم کالمن، در حرکت و مهاجرت نورون های تولید کننده هورمونی به نام آزاد کننده گونادوتروپین (gonadotropin-releasing) و یا GnRH نیز نقش دارند. نورون های تولید کننده GnRH نیز مشابه نورون های بویایی، از بینی در حال رشد به بخش جلویی مغز حرکت می کنند. GnRH تولید بسیاری از هورمون های هدایت کننده رشد جنسی را قبل از تولد و طی دوران بلوغ کنترل می کند. این هورمون ها برای عملکرد طبیعی تخمدان ها در زنان و بیضه ها در مردان مهم می باشند.

بر اساس تحقیقات پیشنهاد می شود جهش در ژن های مرتبط با سندروم کالمن در حرکت سلول های عصبی بویایی و تولید کننده GnRH در مغز در حال رشد اختلال ایجاد می کند. در صورت عدم گسترش و حرکت سلول های عصبی بویایی به پیاز بویایی، حس بویایی فرد دچار اختلال شده و یا کاملا از بین می رود. عدم قرار گرفتن نورون های تولید کننده GnRH در جایگاه صحیح در مغز، مانع تولید هورمون های جنسی و در نتیجه اختلال در رشد جنسی طبیعی شده و باعث ایجاد علائم بارز هیپوگنادیسم هیپوگنادوتروپیک می شود. چگونگی ایجاد سایر علائم سندروم کالمن در اثر جهش های ژنتیکی، نامشخص است. از آنجاییکه علائم این اختلال در مبتلایان متفاوت است، احتمالا سایر عوامل ژنتیکی و محیطی در ایجاد این سندروم نقش دارند.
در مجموع، جهش در ژن های شناخته شده حدود 30 درصد تمام موارد سندروم کالمن را تشکیل می دهند. در مواردی که این سندروم در اثر جهش در یکی از ژن های شناخته شده ایجاد نشده است، علت ایجاد این سندروم نامشخص است. محققان در حال تحقیق و بررسی سایر تغییرات ژنتیکی عامل این اختلال می باشند.

ژن ها:

,ANOS1, AXL, CCDC141, CHD7, DUSP6, FEZF1, FGF8, FGF17, FGFR1 ,FLRT3, HS6ST1, IL17RD, NSMF, PROK2, PROKR2, SEMA3A, SEMA7A SOX10, SPRY4, WDR11

الگوی وراثتی:

زمانی که سندروم کالمن در اثر جهش در ژن ANOS1 ایجاد می شود، دارای الگوی وراثتی وابسته به ایکس مغلوب است. ژن ANOS1 بر روی کروموزوم ایکس، یکی از دو کروموزوم جنسی قرار دارد. در مردان (که تنها دارای یک کروموزوم ایکس هستند) یک نسخه تغییر یافته از ژن در هر سلول برای ایجاد بیماری کافی است. اما برای ایجاد بیماری در زنان (که دارای دو کروموزوم ایکس هستند)، جهش باید در هر دو نسخه ژن ایجاد شود. تا کنون هیچ زنی با دو جهش در ژن ANOS1 در مقالات پزشکی گزارش نشده است. عدم توانایی پدران در انتقال صفات وابسته به جنس به پسران خود، ویژگی بارز الگوی وراثتی وابسته به ایکس است.
اغلب افرادی که در اثر جهش در ژن ANOS1 به سندروم کالمن مبتلا می باشند، جهش را از مادر خود که دارای یک نسخه تغییر یافته از ژن در هر سلول (که اغلب فاقد علائم اختلال هستند) است، دریافت کرده اند. در سایر افراد مبتلا، سندروم کالمن در اثر جهش های جدید در ژن ANOS1 ایجاد می شوند.

زمانی که سندروم کالمن در اثر جهش در سایر ژن ها ایجاد می شود دارای الگوی وراثتی اتوزومال غالب است. در این الگوی وراثتی، یک نسخه از ژن تغییر یافته در هر سلول برای ایجاد بیماری کافی است. در بعضی موارد فرد مبتلا جهش را از پدر یا مادر مبتلا به ارث می برد. سایر موارد در اثر جهش های جدید و در افراد فاقد سابقه خانوادگی ابتلا به این بیماری، ایجاد می شوند.

سندروم کالمن در بسیاری از خانواده ها دارای الگوی وراثتی اتوزومال مغلوب است. در این الگوی وراثتی هر دو نسخه ژن در هر سلول دارای جهش است. هر یک از والدین فردی مبتلا به یک بیماری اتوزومال مغلوب، یک نسخه از ژن جهش یافته را دارند اما معمولا علائم بیماری را بروز نمی دهند.

نام های دیگر بیماری:

anosmic hypogonadism
anosmic idiopathic hypogonadotropic hypogonadism
hypogonadism with anosmia
hypogonadotropic hypogonadism and anosmia
hypogonadotropic hypogonadism-anosmia syndrome
Kallman’s syndrome

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*