هایپر پلازی آدرنال (غدد فوق کلیوی) از نوع ماکروندولار اولیه (Primary macronodular adrenal hyperplasia)

توصیف بیماری:

هایپر پلازی آدرنال (غدد فوق کلیوی) از نوع ماکروندولار اولیه (Primary macronodular adrenal hyperplasia) و یا PMAH اختلالی است که با ایجاد توده های (ندول های-nodules) متعدد در غدد فوق کلیه (adrenal glands) مشخص می شود. غدد فوق کلیه، غدد کوچکی هستند که بر روی کلیه ها قرار گرفته و هورومون  تولید می کنند. این ندول ها که معمولا در هر دو غده فوق کلیه ایجاد می شوند (bilateral)، باعث بزرگ شدن (هایپرپلازی-hyperplasia) و در نتیجه تولید بیش از حد هورمون کورتیزول (cortisol) می شود. کورتیزول هورمون مهمی است که التهاب را سرکوب کرده و از طریق مکانیسم های متعدد مانند افزایش سطح قند خون، از بدن در مقابل استرس های فیزیکی مانند عفونت و یا جراحت و تروما (trauma) محافظت می کند.
معمولا PMAH در چهل و یا پنجاه سالگی افراد مشخص می شود. این اختلال شکلی از سندروم کوشینگ (Cushing syndrome) در نظر گرفته می شود که با افزایش میزان کورتیزول در اثر علل متفاوتی، مشخص می شود. افزایش مقدار کورتیزول منجر به افزایش وزن در صورت و بخش های فوقانی بدن، پوست شکننده، از بین رفتن استخوان (bone loss)، خستگی مفرط (fatigue) و سایر مشکلات می شود. با این حال، در بعضی از مبتلایان به PMAH، این علائم مشاهده نمی شود. گفته می شود این افراد به سندروم کوشینگ سابکلینیکال (subclinical Cushing syndrome) مبتلا می باشند.

شیوع:

PMAH اختلال نادری است و تقریبا در کمتر از 1 درصد موارد سندروم کوشینگ درون زا (اندوژنوس-endogenous) وجود دارد. این موارد اشکالی از endogenous هستند که در اثر عوامل درونی و نه عوامل بیرونی مانند مصرف طولانی مدت داروهای خاصی مانند کورتیکواستروئیدها (corticosteroids) ایجاد می شوند. از هر 26.000، 1 نفر به سندروم کوشینگ درون زا مبتلا است.

تغییرات ژنتیکی:

تقریبا نیمی از موارد PMAH، در اثر جهش در ژن ARMC5 ایجاد می شود. این ژن دستور ساخت پروتئینی را صادر می کند که تصور می شود یک مهارکننده تومور (tumor suppressor) است. یک مهارکننده تومور به جلوگیری از رشد و تقسیم بسیار سریع و یا خارج از کنترل سلول ها، کمک می کند. تصور می شود جهش در ژن ARMC5 توانایی مهارکنندگی پروتئین را مختل کرده و باعث رشد بیش از حد سلول های خاصی می شود. در افراد مبتلا به PMAH علت رشد غیرطبیعی و تشکیل ندول ها فقط در غدد فوق کلیه، نامشخص است.

PMAH همچنین می تواند در اثر جهش در ژن GNAS ایجاد شود. این ژن دستور ساخت بخشی از یک کمپلکس پروتئینی به نام پروتئین اتصال دهنده نوکلئوتید گوآنین (guanine nucleotide-binding protein) و یا G protein را صادر می کند. این بخش، تحریک کننده آلفا (the stimulatory alpha subunit) نام دارد. پروتئین تولید شده از ژن GNAS، به تحریک فعالیت آنزیمی به نام آدنیلات سیکلاز (adenylate cyclase)، کمک می کند. این آنزیم در کنترل تولید هورمون های متعدد نقش دارد که این هورمون ها به تنظیم فعالیت غدد درون ریز خاصی شامل غدد فوق کلیه، کمک می کنند. تصور می شود جهش های ژن GNAS که عامل PMAH هستند، باعث فعالیت بیش از حد  پروتئین G می شوند. بر اساس تحقیقات پیشنهاد می شود احتمالا فعالیت بیش از حد پروتئین G، باعث افزایش مقدار آدنیلات سیکلاز و در نتیجه تولید بیش از حد بخش دیگری به نام cyclic AMP و یا cAMP می شود. ممکن است مقدار بیش از حد cAMP باعث آغاز رشد غیر طبیعی سلولی و ایجاد ندول های فوق کلیوی شود که علامت بارز PMAH است.
علاوه بر این، جهش در سایر ژن ها که برخی از آن ها ناشناخته اند، نیز می تواند باعث ایجاد PMAH شود.

ژن ها:

APC, ARMC5, FH, GNAS, MC2R, MEN1, PDE11A

الگوی وراثتی:

مبتلایان به PMAH در اثر جهش در ARMC5، یک نسخه از ژن جهش یافته در هر سلول را به ارث می برند. الگوی وراثتی PMAH، اتوزومال غالب در نظر گرفته می شود، زیرا یک نسخه از ژن تغییر یافته برای ایجاد این اختلال کافی است. با این حال، این اختلال تنها زمانی پیشرفت می کند که در سلول های خاصی از غدد فوق کلیه فرد مبتلا، جهش دیگری در نسخه دیگر ژن GNAS،  ایجاد شود.

نام های دیگر بیماری:

ACTH-independent macronodular adrenal hyperplasia
ACTH-independent macronodular adrenocortical hyperplasia
adrenal Cushing syndrome due to AIMAH
adrenocorticotropic hormone-independent macronodular adrenal hyperplasia
AIMAH
corticotropin-independent macronodular adrenal hyperplasia
PMAH
primary bilateral macronodular adrenal hyperplasia

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*