سندروم نفروتیک مادرزادی (Congenital nephrotic syndrome)

توصیف بیماری:

سندروم نفروتیک مادرزادی (Congenital nephrotic syndrome) یک اختلال کلیوی است که در نوزادی آغاز شده و معمولا تا اوایل دوران کودکی منجر به نارسایی برگشت ناپذیر کلیه (end-stage renal disease) می شود. زمان آغاز علائم این اختلال در کودکان مبتلا، بین تولد و 3 ماهگی است.

علائم سندروم نفروتیک مادرزادی در اثر نارسایی کلیه ها در  تصفیه مواد زائد از خون و حذف آن ها از طریق ادرار، ایجاد می شوند. از علائم این اختلال می توان وجود بیش از حد پروتئین در ادرار (پروتئینوری-proteinuria)، افزایش کلسترول در خون (هیپرکلسترولمی-hypercholesterolemia)، تجمع غیرطبیعی مایع در حفره شکمی (آسیت-ascites) و ورم (edema) را نام برد. همچنین ممکن است در ادرار افرا مبتلا خون مشاهده شود (هماتوری-hematuria) که می تواند منجر به کاهش تعداد گلبول های قرمز خون (آنمی-anemia)، ایجاد غیرطبیعی لخته و یا کاهش تعداد گلبول های سفید خاصی شود. کاهش گلبول های سفید می تواند منجر به تضعیف سیستم ایمنی و عفونت های مکرر در افراد مبتلا به سندروم نفروتیک مادرزادی گردد.

معمولا کودکان مبتلا به سندروم نفروتیک مادرزادی بین 2 الی 8 سالگی، دچار end-stage renal disease می شوند. با این حال ممکن است ایجاد نارسایی کلیوی با مصرف دارو تا زمان بلوغ و یا اوایل بزرگسالی به تعویق بیفتد.

شیوع:

در سراسر جهان از هر 100.000 کودک، 1 الی 3 نفر به سندروم نفروتیک مادرزادی مبتلا می باشد. این اختلال در فنلاند تقریبا شایع است و تخمین زده می شود از هر 10.000، 1 کودک به آن مبتلا می باشد.

تغییرات ژنتیکی:

بیشتر موارد سندروم نفروتیک مادرزادی در اثر جهش در ژن های NPHS1 و NPHS2 ایجاد می شوند. این ژن ها دستور ساخت پروتئین هایی را صادر می کنند که در کلیه ها وجود دارند. پروتئین های تولید شده از ژن های NPHS1 و NPHS2 در سلول هایی به نام  پودوسیت (podocytes) قرار دارند. پودوسیت ها در ساختارهای تخصص یافته کلیوی به نام  گلومرول (glomeruli) قرار گرفته که وظیفه این ساختارها، تصفیه خون است. این پروتئین ها در سطح سلول های پودوسیت و در ناحیه بین دو پودوسیت که slit diaphragm نامیده می شود، قرار دارند. slit diaphragm به عنوان سد تصفیه (filtration barrier) شناخته می شود، زیرا پروتئین ها را از خون گرفته و در بدن حفظ می کند، درحالیکه مولکول های دیگر مانند قند و نمک از طریق ادرار دفع می شوند. علاوه براین، پروتئین های تولید شده از ژن های NPHS1 و NPHS2 به دریافت و انتقال پیام های سلولی نیز کمک می کنند.

جهش در ژن های NPHS1 و یا NPHS2 باعث کاهش و یا از بین رفتن پروتئین کاربردی شده که در ایجاد slit diaphragms طبیعی، اختلال ایجاد می کند. بدون وجود slit diaphragms کاربردی، مولکول های بیشتری شامل پروتئن ها و گلبول های قرمز به طور غیرطبیعی از کلیه ها عبور کرده و از طریق ادرار دفع می شود. توانایی تصفیه کردن خون توسط کلیه ها از بدو تولد وخامت یافته و در نهایت منجر به بیماری end-stage renal می شود.

جهش در ژن NPHS1 باعث ایجاد تمام موارد تیپ فنلاندی (Finnish type) سندروم نفروتیک مادرزادی می شود که این تیپ در نژاد فنلاندی ها گزارش شده است. جهش های ژن NPHS1 می توانند باعث ایجاد سندروم نفروتیک مادرزادی در افراد غیر فنلاندی نیز شوند، اما در مقایسه با جهش های ژن NPHS2، شیوع کمتری دارند. همچنین، به نظر می رسد جهش های ژن NPHS2 شایع ترین علت تمام موارد این اختلال هستند.

جهش در سایر ژن ها باعث ایجاد تعداد کمتری از موارد سندروم نفروتیک مادرزادی می شود. 15 الی 20 درصد افراد مبتلا به سندروم نفروتیک مادرزادی، فاقد جهش شناخته شده در یکی از ژن های مرتبط با این اختلال هستند. در این موارد ممکن است علت ایجاد بیماری عوامل محیطی شامل عفونت هایی مانند سفلیس مادرزادی (congenital syphilis) و یا توکسوپلاسموز (toxoplasmosis) باشد . همچنین این اختلال می تواند در اثر جهش در ژن های ناشناخته نیز ایجاد شود.

ژن ها:

LAMB2, NPHS1, NPHS2, PLCE1, WT1

الگوی وراثتی:

سندروم نفروتیک مادرزادی دارای الگوی وراثتی اتوزومال مغلوب است. در این الگوی وراثتی، هر دو نسخه ژن در هر سلول دارای جهش هستند. هر یک از والدین فردی مبتلا به یک بیماری اتوزومال مغلوب، یک نسخه از ژن جهش یافته را دارند، اما معمولا علائم بیماری در آن ها مشاهده نمی شود.

نام های دیگر بیماری:

familial nephrotic syndrome

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*