نقص 3- هیدروکسی- 3- متیل گلوتاریل- کوآ لیاز (3-hydroxy-3-methylglutaryl-CoA lyase deficiency)

توصیف بیماری:

نقص 3- هیدروکسی- 3- متیل گلوتاریل- کوآ لیاز (3-hydroxy-3-methylglutaryl-CoA lyase deficiency) که نقص HMG-CoA لیاز (HMG-CoA lyase deficiency) نیز نامیده می شود، یک اختلال نادر ارثی است که در اثر آن بدن قادر به تجزیه یک واحد ساختاری پروتئینی (آمینواسید-amino acid) به نام لوسین (leucine) نمی باشد. همچنین این اختلال از ساخته شدن کتون (ketone) در بدن جلوگیری می کند. برای تامین انرژی  درمواقعی که غذا مصرف نمی شود مانند روزه گرفتن، از کتون ها استفاده می شود.
معمولا علائم بیماری نقص HMG-CoA لیاز در اولین سال زندگی ایجاد می شوند. این اختلال باعث ایجاد استفراغ، اسهال، از دست دادن آب بدن، خستگی شدید (lethargy) و کاهش تنوس ماهیچه (هیپوتونی-hypotonia) می شود. در طول ایجاد علائم دوره ای، ممکن است میزان قند خون به صورت خطرناکی کاهش یافته (هیپوگلیسمی-hypoglycemia) و همچنین تجمع ترکیبات خطرناک می تواند باعث اسیدی شدن بیش از حد خون شود (اسیدوز متابولیک-metabolic acidosis). در صورت عدم درمان، این اختلال می تواند باعث مشکلات تنفسی، تشنج، کما و مرگ شود. معمولا علائم دوره ای بر اثر عفونت، روزه داری، ورزش شدید یا سایر شرایط استرس زا  ایجاد می شود.

اسیدهای آمینه (amino acid) واحدهای سازنده پروتئین ها هستند.

در مواردی این اختلال با سندرم رِی (Reye syndrome) اشتباه گرفته می شود. سندرم رِی اختلال شدیدی است که در دوران نقاهت کودکان مبتلا به یک عفونت ویروسی مانند آبله مرغان یا آنفلونزا ایجاد می شود. بیشتر موارد سندرم ری با مصرف آسپرین در حین این عفونت ها، مرتبط است.

شیوع:

نقص HMG-CoA لیاز اختلال نادری است که در سرتاسر جهان کمتر از 100 فرد مبتلا به آن گزارش شده است. بیشتر این افراد از کشورهای عربستان سعودی، پرتغال و یا اسپانیا هستند.

تغییرات ژنتیکی:

جهش در ژن HMGCL باعث ایجاد نقص HMG-CoA لیاز می شود. این ژن دستور ساخت آنزیمی به نام 3- هیدروکسی متیل- 3- متیل گلوتاریل- کوآنزیم A لیاز (HMG-CoA lyase) را صادر می کند. این آنزیم در تجزیه پروتئین ها و چربی های غذایی جهت تامین انرژی، نقش مهمی دارد. همچنین این آنزیم در فرایند های مرتبط با اسید آمینه ای (amino acid) به نام لوسین (leucine) که در بسیاری از پروتئین ها وجود دارد، نیز نقش مهمی ایفا می کند. علاوه بر این HMG-CoA لیاز در هنگام تجزیه چربی ها، کتون (ketone) نیز می سازد. کتون ها ترکیباتی هستند که در زمان در دسترس نبودن قند ساده گلوکز توسط برخی از بافت و اندام ها، به خصوص مغز، به عنوان منبع انرژی مورد استفاده قرار می گیرند. برای مثال، کتون ها در حین روزه داری منابع مهم انرژی هستند.
اگر جهش در ژن HMGCL باعث کاهش یا حذف فعالیت HMG-CoA لیاز شود، امکان تجزیه لوسین و ساخت کتون وجود نخواهد داشت. تجزیه و فراوری غیرطبیعی لوسین منجر به تجمع محصولات جانبی شیمیایی به نام اسید های آلی (organic acids) شده که این اختلال باعث اسیدوز متابولیک (metabolic acidosis) می گردد. کمبود کتون ها می تواند باعث هیپوگلیسمی شود. اسیدوز متابولیک و هیپوگلیسمی می تواند باعث آسیب به سلول ها، به خصوص سلول های مغز، در کودکان مبتلا به نقص HMG-CoA  شود.

ژن ها:

HMGCL

الگوی وراثتی:

نقص 3- هیدروکسی- 3- متیل گلوتاریل- کوآ لیاز دارای الگوی وراثتی اتوزومال مغلوب است که در این الگوی وراثتی هر دو نسخه ژن در هر سلول، دارای جهش هستند. هر یک از والدین فردی مبتلا به یک اختلال اتوزومال مغلوب، دارای یک نسخه از ژن جهش یافته هستند، اما معمولا علائم بیماری در آن ها مشاهده نمی شود.

الگوی وراثتی اتوزومال مغلوب

نام های دیگر بیماری:

3-hydroxy-3-methylglutaryl-coenzyme A lyase deficiency
3-OH 3-CH3 glutaric aciduria
3-OH 3-methyl glutaric aciduria
3HMG
Deficiency of hydroxymethylglutaryl-CoA lyase
HMG
HMG-CoA lyase deficiency
Hydroxymethylglutaric aciduria

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*